Жүгіруге арналған ойындар
1.Ұшқыштар
2.Түрлі-түсті көліктер
3.Құстар мен мысық
4.Аю апанында
5.Өзіңе жұп тап
6.Аттар
7.Сылдырмақты сылдырлат
8.Тығылмақ
Секіруге арналған ойындар
9.Қояндар мен қасқыр
10.Қаздар мен түлкі
11.Сұр қоян жуынады
12.Қойлар мен қойшы
13.Ұшатын құстар
Затты лақтыру мен қағып алуға арналған ойындар
14.Мысықтар мен балалар
15.Лақтыр да қағып ал
16.Кеглиді көзде
17.Тор арқылы допты лақтыр
18.Доптар мектебі
Кеңістікті бағдарлауға арналған ойындар
19.Дөңгелекті лақтыр
20.Қайда жасырылғанын тап
21.Ұстап ал
22.Тап та үндеме
23. Кім кетті
1.Ұшқыштар
Мақсаты: балаларды бір-біріне соғылмай жүгіруге, белгі бойынша қозғалуға үйрету; кеңістікті дұрыс бағдарлауларын дамыту.
шарты:Балалар 3-4 топқа бөлінеді. Олар бірінің соныңнан бірі қолбасшының артында тұрады. Түрлі-түсті жалаушалармен белгіленген алаңдарда топтар орналасқан. Бұл- әуежай. «Ұшқыштар ұшуға дайындалыңдар» - деген тәрбиешінің белгісімен балалар әртүрлі бағытта жүгіріеді, өз ұшағының қасында тоқтайды, жанармай құйып алады /еңкейеді/, моторды айландырады /қолдарымен кеуденің тұсында айландырады/, қанаттарын жан-жаққа созады, ұшады /әртүрлі бағытта жан-жаққа жүгіреді/. Ұшақтар тәрбиеші «қоныңдар», - деген белгі бергенше ауада ұшып жүреді. Бұдан кейін қолбасшы топтарын жинап әуежайға қонуға әкеледі. Қай топ бірінші келеді, сол жеңеді. Ойын 4-5 рет қайталанады.
Ұсыныс: ойында әртүрлі құралдарды пайдалануға болады. Әуежайды белгілеп қойған жалаушаларды тәрбиеші білдірмей ауыстырып қояды. Қолбасшының топтарын әуежайға дұрыс орналастыруы қажет.
2.Түрлі-түсті көліктер
Мақсаты: балаларды ойынның шартын бұзбай ойнауға, белгі бойынша қимыл-қозғалыс жасауға дағдыландыру, зейіндерін, байқағыштықтарын дамыту.
шарты:Балалар бөлменің қабырғасының жаңында тұрады. Олар -гараждағы көліктер. Әр ойнаушы қолдарына жалау немесе картоннан жасалған түрлі-түсті диск ұстап жүреді.Тәрбиеші бөлменің ортасында тұрып, ойынаушыларға қарап тұрады, оның қолында 1 жалауша /2 немесе 3 бірге/, біреуін көтерген кезде сол түсті көліктердің жүрісін, дауысын келтіріп жүреді. Тәрбиеші жалауын түсірген кезде, көліктер тоқтап, бұрылып, гаражға барады. Ойын 4-6 рет қайталанады.
Ұсыныс: тәрбиешіде қызыл түсті жалау болуы мүмкін. Байқаусызда ол жалауды көтереді- белгі бойынша барлық көліктер тоқталуы қажет.
3.Торғайлар мен мысық
Мақсаты: балаларды ойынның шартын бұзбай ойнауға, белгі бойынша қимыл-қозғалыс жасауға дағдыландыру, зейіндерін, байқағыштықтарын, жүгіру дағдыларын дамыту.
шарты:Жерді шеңбермен белгілеу керек /5-6м.диаметрмен/. Ортада тәрбиешімен тағайындалған бала жүреді – ол мысық. Қалған балалар шеңбердің сыртында- олар торғайлар. Мысық ұйықтап қалады.Торғайлар шеңбердін ішіне дән жеуге кіреді. Мысық оянып кетеді де, торғайларды көріп, оларды ұстай бастайды. Торғайлар шеңберден шығуға асығады.Шеңбердің ішінен мысыққа ұсталған торғайлар, шеңбердің ортасында қалады. Мысық 2-3 торғайды ұстаған соң, тәрбиеші жаңа мысықты таңдайды. Ұсталған торғайлар басқа ойынаушыларға қосылады. . ойын 4-5 рет қайталанады. Ұсыныс: мысық ақырын барыпторғайларды ұстайды /қатты ұстамай, ақырын ғана қолын тигізеді/.
4.Аюдың апанында
Мақсаты: балаларды ойынның шартын бұзбай ойнауға, белгі бойынша, мәтіннің сөзіне сай қимыл-қозғалыс жасауға дағдыландыру, зейіндерін, байқағыштықтарын, жүгіру дағдыларын дамыту.
шарты:Бір жақта аюдың апаны болады. Екінші жақта балалар тұратын үй болады.Тәрбиеші аюды балалардың ішінен біреуін тағайындайды.Тәрбиеші: «Балалар қыдырып келіңдер»,- дегенде балалар үйлерінен шығып, саңырауқұлақ теріп, көбелек ұстап,орман қыдырады /еңкееді, түзеледі, басқа қозғалыс жасайды/. Олар дауыстап айтады:
-Біз аюдың қасында
Жеміс- жидек тереміз,
Аю ұйықтамайды,
Аю ырылдайды.
«Ырылдайды»,- деген сөзден кейін аю үйлеріне қашып бара жатқан балаларды ұстай бастайды. Аюдың қолы тиген балалар акюдың апанында қалады. Бірнеше рет ұсталғаннан кейін аюдың рөліне басқа бала тағайындалады. Ойын 3-4 ретқайталанады.
Ұсыныс:Ойынныңбасқанұсқасыболуымүмкін- екіаюменойнауғаболады.
5.Өзіңе жұп тап
Мақсаты: балалардыойынныңшартынбұзбайойнауға, белгібойынша, мәтінніңсөзінесайқимыл-қозғалысжасауғадағдыландыру, зейіндерін, байқағыштықтарын, жүгіру мен жүрудағдыларындамыту.
шарты:Тәрбиешіойнаушыларғанегізгітүстенбір -біржалаудантаратады. Даңғыраныңбелгісімен, шапалақпен – жалауынкөтеріпалаңдажүгіреді. Келесібелгімен – даңғыраныбірнешеұрғылаумен, шапалақпен, «Өзіңежұп тап»- дегенсөзбен, түстерібірдейжалаулары бар балаларжұпқұрады. Әржұпөзбеттерімен фигура жасайды. Жұпсызқалғандарғаойнаушылармынадайсөздерайтады: «Арман, Арман, аузыңдыашпай, тезірекжұбыңдытабағой». Соданкейінбелгібойыншабаолығыалңғажүгіріпкеледі: 5-6 ретойынқайталанады.
Ұсыныс: ойындатақ сан ойынаушыларқатысады, тәрбиеші де қатысады. Тәрбиешідеәртүрлітүстіжалауларболуыкерек: ойынқайталанғандабалалардыңжалауларыауысады. Ойыншықтарбелгібойыншаөздерінежұптаңдайды.
6.Аттар
Мақсаты: балаларды ойынның шартын бұзбай ойнауға, белгі бойынша, мәтіннің сөзіне сай қимыл-қозғалыс жасауға дағдыландыру, зейіндерін, байқағыштықтарын, жүгіру мен жүру дағдыларын дамыту.
шарты:Балалар екі бірдей топқа бөлінеді. Біреулері – аттар болады, басқалары – шабарман болады. /Шабарманның қолында -ауыздық/. Аланның басқа жағында- аттар жайылатын жер, бұнда аттар тұрады, басқа жағында шабармендар. Тәрбиеші: «Шабармандар, тұрыңдар, тезірек аттарды дайындаңдар!»- дегенде шабармандараттан түсіп, аттарды жайылымға жіберіп, өздерінің орындарына барады. «Шабармандар, аттарыңды ұстаңдар»,- дегенде әрқайсысы өздерінің аттарын ұстайды. «Аттарыңды ат қораға апарыңдар»,- дегенде апарады. Ойын 3-4 ретқайталанады.
Ұсыныс: ойындажүгіруменжүгірудіңтүрлерінкезектестіругеболады.ойндытүрлендіругеболады: атшабуы, орманғасаяхат, т.б..
7. Сылдырмақ пен сылдырлат
Мақсаты: балалардыойынныңшартынбұзбайойнауға, белгібойынша, мәтінніңсөзінесайқимыл-қозғалысжасауғадағдыландыру, зейіндерін, байқағыштықтарын, жүгірудағдыларындамыту.
шарты:5-6 балалараланныңбіржағындасызықтың ар жағындатұрады. Қарама-қарсыжақтаорындықтардабірбіріненарақашықтығыбірдейболыпсылдырмақтар /бал-ң санынасай/ жатады. «1-2-3, жүгіріңдер»- дегенбелгібойыншабалаларсылдырмақтарғақарайжүгіреді, жоғарығакөтереді де сылдырлатады. Біріншіжетіп, сылдырлатқан бала жеңіскежетеді. Солбалаларорындарынабарады, басқаойнаушыларқатысады.
Ұсыныс: ойындықиындатуғаболады: кедергілерденсекіртіп /жіптен, текшелерден, шеңберденөту, т.б./
8.Тығылмақ
Мақсаты:Балалардықырағылыққа,ептілікке , бірліккетәрбиелеу.
Ойынныңшарты:Тәрбиешісанамақарқылыжүргізушісайлапалады. Жүргізушітәрбиешініңқасынданемесебелгіленгенжердекөзінжұмыптұрады, ал басқабалалартығылады. Жүргізуші: « 1-2-3-4, іздеугешықтым». Тауыпалғанбаланыңатынатайды. Осылай 3-4 баланытапқансоңбасқабаланысайлайды.
9.Қояндар мен қасқыр
Мақсаты: Балаларды алғырлыққа, қырағылыққа, татулыққа тәрбиелеу. Ептілікқасиеттерінарттыру. Денсаулықтарын шынықтыру.
Ойынныңшарты: Бір бала қасқыр болады қалған балалар қояндар болады. Қояндар өз үйлерінде тығылып жатады, ал қасқыр өзінің апанында жатады. Тәрбиеші:
- Секеңдеңдер қояндар,
Жүгіріңдер жортыңдар- деген кезде Қояндар үйлерінен шығып секең деп ойнайды. Осы кезде қасқыр апанынан шығып қояндарды қуа жөнеледі. Ұстап алған қояндарды апанына апарады. Осылай 3-4 қоянды ұстағаннан кейін ойындыбасқа бала жалғастырады.
Ойын 2-3 ретойналады.
10.Қаздар мен түлкі
Мақсаты: Балаларды қырағылыққа, ептілікке және ойынды дұрыс ойнауға үйрету. Балалардың көңіл күйінің көтеріңкі болуын қадағалау.Балалардың ойынға деген қызығушылықтарн арттыру.
Ойынның шарты: Қаздар алаңның бір жағында жүреді. Ал алаңның екінші жағында балалар орындықта тұрады. Алаңға қарама қарсы жақта түлкінің үйі орналасқан. Қаздар жәйіліп қататтарын қағып жүреді, тәрбиешінің белгісімен түлкі келді деген кезде қаздар ұша жөнеледі, ұйлеріне барып қонады. Түлкі қаздарды қуа жөнеледі, ұстаған қаздарды ініне апарады. Ойын 4-5 рет қайталанады.
11. Сұр қоян жуынады.
Мақсаты:Қимылқозғалысқабілеттерінарттыру, тілдеріндамыту, ептіліккетәрбиелеу.
Ойынныңшарты: Балаларшеңбержасаптұрады. Қоянболған бала ортағашығады.
Балалар: Қоян, қоянтұршы,
Беті, қолдыжушы
Айнағақарашы
Шашыңдытарашы
Ендібіздіқушы.
Қоянқимылменкөрсетеотырыпжасап, тұрады. Ендібіздіқушыдегенде, балалардықуажөнеледі.
Ойын 4-5 ретқайталанады.
12. Қойлар мен қойшы.
Мақсаты: Балалардыбірлікке, татулыққа, ептіліккетәрбиееу. Тәрбиешініңбергенбелгісінекөңілаударабілугеүйрету.
Ойынныңшарты:Қойшысайланыпалады. Қалғанбалаларқойларболады. Қойшыныңқұралдарынбереді. Қойларалыстажайылыпжүреді, қойшыалыстанбақылаптұрады.
Тәрбиеші: Қойшышықтыертемен,
Қойларынбағыпдалаға.
Қойлармаңырайды,
Сонансоңжамырайды, - дегенкездеқойларжан-жаққажамырайды. Ал қойшыолардыжинақтапқорағаәкеліпқамайды. Басқақойшынысайлайды. Ойын 3-4 ретқайталанады.
13.Ұшатын құстар
Мақсаты: Балаларды табиғат құбылыстарын салыстыра білуге үйрету, және қырағылыққа тәрбиелеу, құстар сияқты ұша білу қабілеттерін бақылау, тәрбиешінің берген белгісін тиянақты тыңдай білуге үйрету.
Ойынның шарты: Алаңның бір жағында құстар ұшып жүреді. Тәрбиеші құстар ұшты дегенде, қанаттарын желпіп алаңда құстар ұшады. Тәрбиеші дауыл соқты дегенде құстар ұшып барып қабырғадағы сатыларға шығып алады, ал тәрбиеші дауыл басылды дегенде сатыдан түседі де ұшуларын жалғастырады. Ойын 3-4 ретқайталанады.
14.Мысықтар мен балалар
Мақсаты:Берілгенбелгінідұрыстыңдайбілуге, ойынойнағандақауіпсіздікережелерінсақтайбілуге, топпенойнаудыойнайбілугеүйрету. Ептілікке,алғырлыққатәрбиелеу.
Ойынныңшарты:Балалардыңжартысымысықтарболады, ал жартысыолардыңиесіболады. Мысықтарбаспалдақтаотырады, олардыңиелеріжүрелеріненалаңныңекіншіжағындаотырады.
Тәрбиешісүткімгекерекдепсүтқұйғандайболады.Балалар «кис-кис», депшақырады.Мысықтаржақындаған да балаларалаңныңекіншіжағынақашыпшығады.
Ойын 2-3 ретқайталанады.
15.Лақтырда қағып ал.
Мақсаты:Балалардыептіліке ,шапшаңдыққатәрбиелеу.Тәрбиешініңбергенбелгісінмұқияттыңдайбілугеүйрету.
Ойынныңшарты:Балаларалаңдаеркінорналасадыәрбіреуініңқолындабір-бірдоптанболады.Тәрбиешінің «баста»,дегенбелгісібойыншабалалардоптыжоғарығалақтырыпқағыпалады.Әр бала нешеретлақтырыпқағып ала алады,сонысанайды.
16.Кеглиді көзде
Мақсаты:Балалардымергендікке,ептілікке,белгілібірбағыттыкөздейбілугеүйрету.
Ойынныңшарты:Балаларекіқатарғабөлініптұрады,тізілгенкеглилардықолдарындағыдоппенкөздепқұлатукерек.Әрбір бала өзініңнеше кегли құлатқанынесіндесақтапотырады.Доптыоңқолымен , солқолымен де домалатуғаболады.
17.Допты торданлақтыр
Мақсаты:Доптылақтырабілугеүйрету, топпенжарысабілудіептілікке,шапшаңдыққаүйрету.
Ойынныңшарты:Құрылғантордыңекіжағынанбөлініптұрады. Арақашықтығы 1-1,5 метр болуыкерек. Балалар тор арқылыбір-бірінедоптылақтырады.Доптыжергетүсірмейқағыпалыпотырукерек.Тәрбиешіжергетүскендоптысанапотырады.Қайтоптадопкөпжергетүсесол топ жеңіледі.
18.Доптар мектебі
Мақсаты:Доппенойнаудыңтұрлерінүйрету,екіқолменқағыпалу,қабырғағаүру,жергеұрыпқағыпалусияқты.т.б.түрлерінойнайбілу.Ептіліккетәрбиелеу.
Ойынныңшарты:Балалартәрбиешініңкөрсеткенжаттығуларынорындайды.
1. Доптыжоғарылақтырыпекіқолменқағыпалу.
2. Доптыжергесоғыпекіқолменұстапалу.
3. Доптыжергесоғыпшапалақтысоғыпекіқолменұстапалу.
4. Қабырғағадоптысоғыпекіқолменқағыпалу.
5. Доптықабырғағасоғыпұстапалып,жергесоғыпқағыпалу.
19.Дөңгелекті лақтыру
Мақсаты:Балалардыбелгіленгенбағытыкөздейбілуге,ептілікке,шапшаңдыққаүйрету.
Ойынныңшарты:Ойындөңгелектердікөздеплақтырудантүрады,доңгелектіңдиаметрі 15-20см. Ал таяқшаныңұзындығы 30-40см.
Балаларқатарғатүрып 1,5-2метр ара қашықтықтадөңгелектердітаяқшағадәлдеплақтырыпкіргізукерек.Балаларойындыбірінкейінбіріжалғастырыпойнайбереді.
20.Қайда жасырылғанын тап
Мақсаты:Балалардықырағылыққа, байқампаздыққаүйрету,бірлікке,татулыққатәрбиелеу
Ойыныңшарты:Балаларбөлменіңбұрышындатұрады.
Тәрбиешіжалаушанытығатынынайтады. Балалартерісқарапкөзінжұмады,тәрбиешіжалаушанытығыпқояды да «болды» ,деген де балаларжалаушаныіздейді.Тапқан бала жалаушанытығады.Ойын 2-3 ретқайталанады.
21.Ұстап ал!
Мақсаты:балалардыойынныңшартынбұзбайойнауға, белгібойыншақимыл-қозғалысжасауғадағдыландыру, зейіндерін, байқағыштықтарын, жүгірудағдыларындамыту.
Ойыныңшарты:Балаларалаңдатұрады. Тағайындапалынғанұстағыш-бала ортадатұрады. «1-2-3, ұстап ал!»- дегенбелгібойынша, балаларұстағыштанқашажөнеледі, ұстағышболсабіреуінұстап, қолынтигізеді. Кімдіұстайды, солаланныңшетінебарады.
Ұсыныс: ойынныңбасқатүрлерінпайдалануғаболады: «Қуыпжет те, ұстап ал», «Ұстап ал, шеңберде» т.б.
22.Тапта үндеме
Мақсаты:Балалардықырағылыққатәрбиелеу,бірлікке,татулыққаойынойнағандақаіпсіздікережелерінсақтайбілугеүйрету.
Ойыншарты:Балаларалаңныңшетіндетәрбиешігеқарама-қарсытүрадытәрбиешігіңбергенбелгісіменоларқабырғағабұрылыптеріқараптұрады, Бұлуақытатәрбиешіорамалдыжасырады. Соданкейінбалаларкөдерінашып,орамалдыіздеугекіріседі. Тапқан бала білдірмейтәрбиешініңқұлағынакеліпорамалдыкөргенінайтадыда,орнынакеліпотырады. Осылайшабарлықбалаларорамалдытапқаншаойынжалғасабереді.
Ойын3-4 ретқайталанады.
23.Кім кетті
Мақсаты:Балалардыңестесақтауқабілеттерінартырып,байқампаздыққатәрбиелеу.
Ойынныңшарты:Балаларшеңбергенемесе жарты шеңбергетұрады.Тәрбиешібалаларғақасындағыбаланыдұрысестесақтаукеректігінтүсіндіреді,соданкейінсолбаланыңкөзінбайлапқояды. Балалардыңбіреуітығылыпқалады.Тәрбиешібаладанкімжоқекенінсұрайды. Егер бала тапса,солбаланыңкөзінжұмады.
Ойын 3-4 ретқайталанады.
